तीन महिनामै झण्डै एक करोडको तस्करीका सामान बरामद गरेको सशस्त्र प्रहरी गुल्म रघुनाथपुर महोत्तरीले जनाएको छ । भारतसँग खुला सीमा जोडिएको महोत्तरी जिल्लामा चोरी–तस्करी नियन्त्रण चुनौतीपूर्ण मानिँदै आएको छ । तर सशस्त्र प्रहरी बलको प्रस्तावित रघुनाथपुर गुल्म तथा मातहतका सम्सीसहित विभिन्न सीमा सुरक्षा पोष्ट (बीओपी) ले पछिल्ला तीन महिनामा गरेको कारबाहीले सीमावर्ती क्षेत्रमा तस्करी नियन्त्रण सम्भव रहेको स्पष्ट संकेत दिएको छ ।
सशस्त्र प्रहरी स्रोतका अनुसार प्रस्तावित रघुनाथपुर गुल्म र त्यसअन्तर्गत रहेका बीओपीहरूले पछिल्ला तीन महिनाको अवधिमा झण्डै एक करोड रुपैयाँ बराबरका अवैध रूपमा भित्र्याइएका चोरी–तस्करीका सामान बरामद गरी सम्बन्धित भन्सार कार्यालयमा बुझाएका छन्। बरामद गरिएका सामानमध्ये कपडा, किराना सामग्री तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुको मात्रा सबैभन्दा बढी रहेको बताइएको छ । सीमा क्षेत्रमा हुने अवैध आयात, राजस्व छली र संगठित तस्करी नियन्त्रण गर्ने सरकारको नीति तथा सशस्त्र प्रहरी बलको कार्यादेशअनुसार गुल्मले निरन्तर गस्ती, सूचनाको परिचालन र शंकास्पद गतिविधिमाथि निगरानी बढाएपछि उल्लेखनीय परिणाम प्राप्त भएको अधिकारीहरूको दाबी छ । सशस्त्र प्रहरीका अधिकारीहरूका अनुसार सीमावर्ती क्षेत्रमा चोरी–तस्करी रोक्न नियमित गस्ती मात्र पर्याप्त हुँदैन। प्रभावकारी सूचना संकलन, संवेदनशील नाकाको निरन्तर निगरानी, जिम्मेवार कमाण्ड र कार्यान्वयनमा देखिएको दृढताले नै ठूलो परिमाणमा अवैध सामान नियन्त्रण गर्न सफलता मिलेको हो । उनीहरूका अनुसार पछिल्लो उपलब्धिले तस्करी नियन्त्रणका लागि इच्छाशक्ति र सक्रिय परिचालन भए परिणाम निकाल्न सकिने प्रमाणित गरेको छ।
विशेषगरी भारतबाट भन्सार छली गरी ल्याइने कपडा, किराना सामग्री, खाद्यान्न तथा अन्य उपभोग्य वस्तु लामो समयदेखि सीमावर्ती बजार हुँदै नेपाली बजारमा पुग्ने गरेका थिए । यस्ता गतिविधिले राज्यको राजस्वमा प्रत्यक्ष असर पार्नुका साथै वैध व्यवसाय सञ्चालन गरिरहेका व्यापारीसमेत मारमा पर्ने गरेका छन् । पछिल्लो कारबाहीले त्यस्ता अवैध कारोबारमा संलग्न समूहमा दबाब सिर्जना भएको स्थानीय स्तरमा चर्चा हुन थालेको छ।
सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार खुला सीमाको दुरुपयोग गर्दै हुने चोरी–तस्करी नियन्त्रण केवल सुरक्षा निकायको जिम्मेवारी मात्र होइन। स्थानीय तह, भन्सार प्रशासन, राजस्व निकाय र स्थानीय समुदायबीच प्रभावकारी समन्वय हुन सके सीमा अपराध अझ प्रभावकारी रूपमा नियन्त्रण गर्न सकिन्छ। तर सुरक्षा संयन्त्रले दृढ रूपमा काम गर्दा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण महोत्तरीमा देखिएको उनीहरूको भनाइ छ ।
यस अवधिमा गरिएको बरामदले अर्को महत्वपूर्ण सन्देश पनि दिएको छ । यदि नियमित निगरानी कमजोर भयो भने यति ठूलो परिमाणमा अवैध सामान बजारसम्म पुग्ने सम्भावना रहन्छ। त्यसैले सीमामा खटिने सुरक्षा निकायको सक्रियता, नेतृत्वको प्रतिबद्धता र निरन्तर अनुगमन तस्करी नियन्त्रणका लागि निर्णायक बन्ने देखिएको छ ।
सशस्त्र प्रहरी बलले आगामी दिनमा पनि सीमावर्ती क्षेत्रमा चोरी–तस्करी, राजस्व छली तथा अन्य अवैध गतिविधिविरुद्ध शून्य सहनशीलताको नीति अपनाउँदै निगरानी थप कडा बनाइने जनाएको छ । महोत्तरीको प्रस्तावित रघुनाथपुर गुल्म र मातहतका बीओपीहरूले छोटो अवधिमै झण्डै एक करोड रुपैयाँ बराबरको अवैध सामान नियन्त्रण गरी भन्सार बुझाएको घटनाले एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ—सीमा क्षेत्रमा चोरी–तस्करी रोक्न नसकिने होइन, प्रभावकारी नेतृत्व, र इमानदार कार्यान्वयन तथा निरन्तर परिचालन भए तस्करी नियन्त्रण पूर्ण रूपमा सम्भव हुनेछ ।
