जिल्ला काभ्रेपलाञ्चोक, रोशी गाउँपालिका–७ घुमाउने चारसय वेशीस्थित रोशी खोलामा आएको बाढीका कारण पूर्वतर्फबाट आउँदै गरेका ५ वटा माइक्रोबसका ८९ टजना यात्रु खोलामा फसेकामा नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलको संयुक्त टोलीद्वारा सकुशल उद्धार गरी गन्तव्यतर्फ पठाइएको ।
रोशी खोलाको उफानमा ‘८९ यात्रु मध्यरातमा उद्धार
काभ्रेपलाञ्चोक । अविरल वर्षासँगै उफानमा आएको रोशी खोलाले बिपी राजमार्ग आसपासको यात्रा जोखिमपूर्ण बन्दै जाँदा लापरबाहीपूर्ण सवारी सञ्चालनको गम्भीर रूप सार्वजनिक भएको छ। यात्रुको ज्यान नै दाउमा राख्दै जोखिमपूर्ण तरिकाले माइक्रोबस चलाउने पाँच चालकलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएपछि घटनाले नयाँ बहस जन्माएको छ—के हाम्रो सडक सुरक्षा चेतना अझै कमजोर नै छ?
सोमबार साँझदेखि परेको लगातार वर्षाका कारण रोशी खोलाको बहाव ह्वात्तै बढ्यो। खोलाको बीच भागमा नै पाँचवटा माइक्रोबस फसे, जसमा सवार ८९ जना यात्रु एकाएक ज्यानको जोखिममा परे। अँध्यारो रात, बढ्दो पानीको सतह र अनिश्चित अवस्थाबीच उनीहरूको उद्धार कार्य मध्यरात १ बजेसम्म जारी रह्यो। नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाली सेनाको संयुक्त टोलीले जोखिम मोलेर यात्रुहरूलाई सुरक्षित स्थानमा पुर्याएको थियो।
तर यस घटनाको अर्को पाटो अझै गम्भीर छ। प्रहरीका अनुसार, जोखिम उच्च भएको भन्दै सुरक्षित स्थानमा रोक्न दिएको निर्देशनलाई बेवास्ता गर्दै ती माइक्रोबस चालकहरूले जानीजानी सवारी अघि बढाएका थिए। यही लापरबाहीका कारण यात्रुहरू खोलाको बीचमै फस्न पुगेका थिए।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय काभ्रेपलाञ्चोकका प्रमुख एसपी कोमल शाहका अनुसार, “यात्रुको जीउधनलाई जोखिममा पार्ने गरी सवारी चलाउनु गम्भीर अपराध हो। प्रहरीको स्पष्ट निर्देशन हुँदाहुँदै अटेर गरेर अगाडि बढेका चालकहरूलाई नियन्त्रणमा लिइएको हो।” पक्राउ परेका चालकहरूलाई हिरासतमा राखी थप अनुसन्धान भइरहेको उनले बताए।
जोखिमको संकेत, तर बेवास्ता बिपी राजमार्ग नेपालकै व्यस्त र संवेदनशील सडक खण्डमध्ये एक हो। पहाडी भौगोलिक बनावट, साँघुरा मोडहरू, कमजोर संरचना र बर्खायाममा बढ्ने खोलानाला—यी सबैले यस मार्गलाई थप जोखिमपूर्ण बनाउँछन्। वर्षात् सुरु भएसँगै हरेक वर्षजस्तै यस पटक पनि रोशी खोला लगायतका सहायक खोलाहरूमा पानीको बहाव बढेको थियो।
स्थानीय प्रशासनले सम्भावित जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै सवारी साधनलाई सतर्कता अपनाउन, आवश्यक परे यात्रा स्थगित गर्न र प्रहरीको निर्देशन पालना गर्न आग्रह गर्दै आएको थियो। तर, केही चालकहरूको लापरबाहीले त्यो सबै प्रयासलाई निष्फल बनाएको देखिन्छ।
‘छिटो पुग्ने हतार’ कि ‘ज्यानको खेलवाड’?
प्रश्न उठ्छ—किन यस्तो जोखिम मोलेर चालकहरू सवारी चलाउँछन्? यातायात क्षेत्रमा काम गर्ने धेरै चालकहरू ‘छिटो गन्तव्य पुग्ने दबाब’ र ‘धेरै फेर्नु पर्ने चक्कर’ (ट्रिप) को मानसिकताबाट ग्रसित रहेको बताइन्छ। यात्रुहरूको हतार, व्यवसायीको दबाब र प्रतिस्पर्धाले चालकहरूलाई जोखिमपूर्ण निर्णय लिन प्रेरित गर्ने गरेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्।
तर, यस्तो प्रवृत्तिले कहिलेकाहीँ ठूलो दुर्घटनामा परिणत हुन सक्छ। “केही मिनेट वा घण्टाको बचतका लागि मानिसहरूले ज्यान जोखिममा पार्नु कदापि उचित होइन,” एक ट्राफिक अधिकारीले भने।
उद्धारको चुनौतीपूर्ण क्षण रोशी खोलामा फसेका यात्रुहरूको उद्धार सजिलो थिएन। रातको समय, बढ्दो पानीको बहाव र सीमित दृश्यता—यी सबै चुनौतीबीच सुरक्षाकर्मीहरूले साहसिक कार्य गरेका थिए। उद्धारका क्रममा डोरी, टर्चलाइट र अन्य उपकरणको प्रयोग गरिएको थियो। कतिपय यात्रुहरू डरले थरथर काँपिरहेका थिए भने केहीले आफ्नो ज्यान बच्नेमा आशा नै गुमाइसकेका थिए।
उद्धारपछि उनीहरूलाई सुरक्षित स्थानमा पुर्याइ आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराइएको थियो। यात्रुहरूले सुरक्षाकर्मीप्रति आभार व्यक्त गरेका छन्।
बिपी राजमार्ग: जोखिम र यथार्थ
बिपी राजमार्गले पूर्वी नेपाललाई राजधानीसँग जोड्ने छोटो मार्गका रूपमा महत्त्व राख्छ। तर, यस मार्गको संरचना र मौसमीय प्रभावले गर्दा जोखिम सधैं रहन्छ। वर्षायाममा पहिरो, बाढी र सडक भासिने समस्या बारम्बार दोहोरिन्छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, दीर्घकालीन समाधानका लागि सडकको स्तरोन्नति, जल निकास व्यवस्थापन, नियमित मर्मत तथा प्रविधिको प्रयोग आवश्यक छ। साथै, चालकहरूमा चेतना अभिवृद्धि र कडा नियम कार्यान्वयन पनि उत्तिकै जरुरी देखिन्छ।
प्रशासनको आग्रह
घटनापछि जिल्ला प्रहरी कार्यालय काभ्रेपलाञ्चोकले पुनः एकपटक यात्रु तथा चालकहरूलाई सचेत रहन आग्रह गरेको छ। “यो समयमा बिपी राजमार्ग हुँदै यात्रा गर्दा अनिवार्य रूपमा पूर्वजानकारी लिनुहोस्, मौसमको अवस्था बुझ्नुहोस् र प्रहरीको सुझावलाई पूर्ण रूपमा पालना गर्नुहोस्,” कार्यालयले जनाएको छ।
रोशी खोलाको यो घटना केवल एक दुर्घटना वा उद्धार कथा मात्र होइन—यो हाम्रो प्रणाली, व्यवहार र चेतनाको ऐना पनि हो। जबसम्म नियमलाई बेवास्ता गर्ने प्रवृत्ति रहिरहन्छ, यस्ता घटनाहरू दोहोरिने खतरा रहिरहन्छ।
यात्रा सुरक्षित बनाउन केवल सरकार वा प्रहरी मात्र जिम्मेवार हुँदैनन्; चालक, यात्रु र सम्पूर्ण समाजको साझा जिम्मेवारी हो। केही क्षणको लापरबाहीले जीवनभरको पीडा निम्त्याउन सक्छ भन्ने यथार्थलाई सबैले बुझ्न आवश्यक छ।
