पश्चिम नवलपरासीको सुस्तास्थित नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रको दशगजामा भन्सार छलीको समस्या फेरि एकपटक सतहमा आएको छ। सशस्त्र प्रहरी बल र नेपाल प्रहरीको संयुक्त टोलीले भन्सार छली गरेर ओसारपसार गरिँदै गरेको २९ क्विन्टल मकैसहित एक पिकअप भ्यान बरामद गरेपछि सीमा क्षेत्रमा अवैध व्यापारको गतिविधि अझै नियन्त्रणबाहिर रहेको संकेत देखिएको छ।
सुस्ता गाउँपालिका–५ सकरदिनहीस्थित दशगजानजिकै नियमित गस्तीमा खटिएको सुरक्षाकर्मीको टोलीले शंकास्पद रूपमा गुडिरहेको पिकअप भ्यानलाई रोकेर जाँच गर्दा ९८ बोरा मकै फेला परेको हो। बरामद गरिएको मकैको तौल २९ क्विन्टल रहेको सशस्त्र प्रहरी बल नम्बर २६ गण हेड क्वाटरले जनाएको छ। मकै ढुवानीमा प्रयोग भएको लु ३ च ३३२६ नम्बरको पिकअप भ्यानसमेत नियन्त्रणमा लिइएको छ।
सशस्त्र प्रहरी बल नम्बर २६ गण हेड क्वाटरका डिएसपी गोविन्दबहादुर केसीका अनुसार भन्सार छली गरेर मकै भारततर्फ लैजाने प्रयास भइरहेको अवस्थामा गस्ती टोलीले उक्त सामग्री नियन्त्रणमा लिएको हो। “सीमा क्षेत्रमा नियमित गस्तीका क्रममा भन्सार छलीको प्रयास भइरहेको सूचना पाएपछि निगरानी बढाइएको थियो,” उनले भने, “त्यही क्रममा दशगजाबाट मकैसहितको पिकअप भ्यान नियन्त्रणमा लिन सफल भयौं।”
सशस्त्र प्रहरीका अनुसार बरामद गरिएको मकैको बजार मूल्य करिब तीन लाख रुपैयाँ बराबर रहेको छ भने पिकअप भ्यानको मूल्य करिब १३ लाख रुपैयाँ आँकलन गरिएको छ। नियन्त्रणमा लिइएको मकै र सवारी साधन आवश्यक कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी महेशपुर भन्सार कार्यालयमा बुझाइएको छ। भन्सार कार्यालयले थप अनुसन्धान र कारबाही प्रक्रिया अगाडि बढाउने जनाएको छ।
स्थानीयवासीका अनुसार सुस्ता क्षेत्र खुला सीमा भएको कारण भन्सार छलीको समस्या वर्षौंदेखि जटिल बन्दै गएको छ। विशेषगरी कृषि उपज, खाद्यान्न, इन्धन तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुहरू दशगजा क्षेत्र हुँदै अवैध रूपमा ओसारपसार हुने गरेको गुनासो बारम्बार उठ्दै आएको छ। सीमावर्ती क्षेत्रमा बस्ती नजिकै खुला नाका र खेतबारी हुँदै सामान ओसारपसार गर्न सहज हुँदा तस्करहरू सक्रिय हुने गरेको स्थानीयको भनाइ छ।
सशस्त्र प्रहरीले पछिल्लो समय दशगजा र खुला नाकाहरूमा गस्ती बढाएको जनाएको छ। भन्सार छलीका घटनाहरू बढ्दै गएपछि सीमा सुरक्षामा थप कडाइ गरिएको र दिन–रात संयुक्त गस्ती सञ्चालन भइरहेको प्रहरीले स्पष्ट पारेको छ। “सीमा सुरक्षालाई प्रभावकारी बनाउन नेपाल प्रहरी, भन्सार कार्यालय र स्थानीय तहसँग समन्वय गरेर काम गरिरहेका छौं,” डिएसपी केसीले बताए।
भन्सार छलीले एकातिर राज्यको राजस्वमा ठूलो क्षति पुर्याउने गरेको छ भने अर्कोतर्फ वैध व्यापार गर्ने व्यवसायीहरू मारमा पर्ने गरेका छन्। अवैध रूपमा आयात–निर्यात हुने वस्तुका कारण बजारमा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा बढ्नुका साथै किसान र व्यापारी दुवै प्रभावित हुने गरेका छन्।
यस घटनाले दशगजा क्षेत्रको सुरक्षा चुनौती र भन्सार छली नियन्त्रणका लागि दीर्घकालीन रणनीतिको आवश्यकता रहेको देखाएको छ। स्थानीय तह, सुरक्षाकर्मी र भन्सार प्रशासनबीच प्रभावकारी समन्वय, प्रविधिको प्रयोग तथा जनचेतना अभिवृद्धि नगरेसम्म यस्ता गतिविधि पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गर्न कठिन हुने सरोकारवालाहरूको निष्कर्ष छ।
