पर्साका वीरगञ्जमा खुला सीमाको फाइदा उठाउँदै अवैध आर्थिक कारोबार चलाउने प्रयास फेरि एकपटक प्रहरीको निगरानीमा रहेको देखिन्छ । सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल, पर्साले करिब २० लाख रुपैयाँ हुण्डी रकमसहित एक जनालाई वीरगञ्जबाट पक्राउ गरेको घटनाले सीमाक्षेत्रमा फैलिएको अवैध पैसाको सञ्जालबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
पक्राउ पर्नेमा भारतबाट नेपालतर्फ आउँदै गरेका विनय शङ्कर साह तुरहा रहेका छन्। उनलाई वीरगञ्ज महानगरपालिका–१६ स्थित भन्सार प्रवेशद्वारमा नियमित जाँचका क्रममा नियन्त्रणमा लिइएको पर्साका प्रहरीले जनाएका छन् । सशस्त्र प्रहरीले शङ्कास्पद गतिविधि देखेपछि उनको साथमा रहेको बीआर ०५ बिके ८६०३ नम्बरको मोटरसाइकल जाँच गर्दा ठूलो परिमाणको नगद बरामद भएको हो।
सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल पर्साका सूचना अधिकारी मोहन निरौलाका अनुसार तुरहाले मोटरसाइकलको सिटकभरभित्र अत्यन्त चलाखीपूर्वक रकम लुकाएर राखेका थिए। बाहिरबाट हेर्दा सामान्य देखिने सवारीभित्र यस्तो ठूलो रकम भेटिएपछि प्रहरीसमेत अचम्ममा परेका थिए। “हामीले नियमित चेकजाँच गरिरहेका थियौँ, तर व्यवहार शङ्कास्पद देखिएपछि विस्तृत जाँच गर्दा सिटभित्रै २० लाख रुपैयाँ भेटियो,” निरौलाले बताए।
प्रहरीका अनुसार बरामद गरिएको रकम हुण्डी कारोबारसँग सम्बन्धित रहेको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ। हुण्डी भनेको बैंकिङ प्रणालीभन्दा बाहिर रहेर गरिने अवैध पैसाको कारोबार हो, जसले राज्यको अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष असर पार्ने गर्दछ। यस्तो कारोबारमा संलग्न समूहहरूले कर छली, कालोधनको ओसारपसार तथा आपराधिक गतिविधिलाई समेत सहयोग गर्ने गरेको पाइन्छ।
घटनास्थलबाट पक्राउ परेका तुरहाबाट ‘वीरगञ्ज भन्सार एजेन्ट सङ्घ पर्सा’ लेखिएको परिचयपत्रसमेत बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ। उक्त परिचयपत्रको वास्तविकता र त्यसको प्रयोगबारे पनि अनुसन्धान भइरहेको छ। यसले उनी कुनै संगठित समूहसँग आबद्ध हुनसक्ने आशंका बलियो बनाएको छ।
सशस्त्र प्रहरीले पक्राउ परेका व्यक्तिलाई बरामद रकमसहित थप अनुसन्धानका लागि वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयमा बुझाएको जनाएको छ। भन्सार कार्यालयले अब उक्त रकमको स्रोत, प्रयोग हुने स्थान र यसमा संलग्न अन्य व्यक्तिहरूको पहिचान गर्ने प्रक्रिया अघि बढाउनेछ।
वीरगञ्ज क्षेत्र नेपाल–भारत सीमामा पर्ने महत्वपूर्ण व्यापारिक नाका भएकाले यहाँबाट दैनिक ठूलो परिमाणमा सामान तथा मानिसहरूको आवतजावत हुने गर्दछ। यही अवस्थालाई प्रयोग गर्दै केही समूहहरूले अवैध रूपमा पैसा ओसारपसार गर्ने प्रयास गर्ने गरेका छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा यस्तो गतिविधि नियन्त्रणका लागि सुरक्षा निकायले निगरानी कडा बनाएको भए पनि बेलाबेलामा यस्ता घटना सार्वजनिक भइरहेका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार हुण्डी कारोबारले देशको औपचारिक बैंकिङ प्रणालीलाई कमजोर बनाउने मात्र होइन, राजस्व संकलनमा समेत ठूलो क्षति पुर्याउने गर्दछ। यसले विदेशी मुद्रा व्यवस्थापनमा समस्या ल्याउने र आर्थिक अनुशासन भंग गर्ने खतरा पनि उत्तिकै रहन्छ।
स्थानीय स्रोतका अनुसार सीमाक्षेत्रमा हुण्डी कारोबार संगठित रूपमा सञ्चालन हुने गरेको आशंका लामो समयदेखि रहँदै आएको छ। विशेष गरी भारतबाट नेपालतर्फ नगद ल्याएर यहाँबाट अन्यत्र पठाउने ‘चेन’ सक्रिय रहेको बताइन्छ। यस्ता समूहहरू प्रायः सामान्य देखिने माध्यम—जस्तै मोटरसाइकल, सार्वजनिक यातायात वा पैदल यात्रामार्फत पैसा ओसारपसार गर्ने गर्छन्।
सशस्त्र प्रहरी बलले भने यस्तो अवैध गतिविधि नियन्त्रणका लागि निगरानी थप कडा बनाइने जनाएको छ। “सीमामा हुने कुनै पनि अवैध गतिविधि नियन्त्रण गर्न हामी प्रतिबद्ध छौँ। आगामी दिनमा अझै प्रभावकारी जाँच र निगरानी गरिनेछ,” प्रहरी स्रोतले जनाएको छ।
यो घटनाले फेरि एकपटक सीमाक्षेत्रमा हुने अवैध आर्थिक कारोबारप्रति राज्य संयन्त्र अझ सतर्क हुनुपर्ने आवश्यकता औंल्याएको छ। साथै, आम नागरिकलाई पनि यस्ता गैरकानुनी गतिविधिबाट टाढा रहन र शङ्कास्पद गतिविधि देखिएमा सुरक्षाकर्मीलाई जानकारी गराउन आग्रह गरिएको छ।
अहिले पक्राउ परेका तुरहा माथि थप अनुसन्धान जारी छ। उनले एक्लै यस्तो रकम ओसारिरहेका थिए वा कुनै ठूलो सञ्जालको हिस्सा हुन् भन्ने कुरा अनुसन्धानपछि मात्र स्पष्ट हुनेछ। तर, प्रारम्भिक तथ्यहरूले भने यो घटना सामान्य नभई संगठित आर्थिक अपराधसँग जोडिएको हुनसक्ने संकेत दिएका छन्।
